Agnetapark met borstbeelden

Adres: Zocherweg e.o. | Vind route met Maps

vorige parel | terug naar overzicht | volgende parel | home

Het Agnetapark is aangelegd vanaf 1881 door Jacques van Marken en Agneta Matthes en geldt als het eerste tuindorp van Nederland. Hun doel was fatsoenlijke huisvesting te bieden aan de werknemers van de Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek in een gezonde, groene omgeving. Voor die tijd was dit een heel bijzonder initiatief, omdat de meeste arbeidersgezinnen in erbarmelijke omstandigheden woonden.

Landschapsarchitect Louis Paul Zocher ontwierp een park met slingerende lanen en waterpartijen, waarin voor die tijd ruime woningen met eigen tuinen werden gebouwd. Naast woningen kwamen er voorzieningen als winkels, een gemeenschapshuis, een school en het culturele centrum De Tent. Zo groeide hier een hechte arbeidersgemeenschap met aandacht voor welzijn, cultuur en onderwijs.

Direct grenzend aan het Oude Park werd in 1925 het Nieuwe Park gerealiseerd als uitbreiding. Dit deel kreeg een meer zakelijk-functionele opzet: rijtjeswoningen, maar nog steeds met tuintjes. Zo ontstond een tweedeling tussen het romantisch-landschappelijke Oude Park en het rationelere Nieuwe Park, die samen onderdeel zijn van huidige Agnetapark.

In 1962 volgde een derde deel: architectenbureau Lucas & Niemeijer ontwierp 183 vrijstaande portiekflats van drie en vier bouwlagen. De straten kregen namen van belangrijke figuren uit de geschiedenis van de Gistfabriek, zoals Mees, Knuttel en Stork.

Het Agnetapark is sinds 1989 een rijksmonument, behoort sinds 1990 tot de ‘Top 100 van de Nederlandse Monumenten‘ en is sinds 2011 ook een beschermd stadsgezicht. Architect van het Oude Park is E.H. Gugel, van het Nieuwe Park Jan Gratama. Veel meer over het Agnetapark is te lezen en te zien op Wikipedia, RCE en Rijksmonumenten.nl.

Het Agnetapark is ook te bezoeken aan de hand van een wandeling die is ingesproken door Jan van der Mast, hier te vinden op de website van Museum Van Marken. Of door een deel van de ‘zwarte route’ van de ‘Van Marken historische wandelroutes‘ te volgen.

^{De route door het Agnetapark van de ‘Van Marken historische wandelroutes’}

^{Stedenbouwkundige tekening plan Zocher van het ‘Oude Park’}

^{Plankaart van architect Gratama van het ‘Nieuwe Park’}

^{Zierenstraat omstreeks 1890 (tussen Zocherweg en Fred Matthesstraat)}

^{Oude Parkwinkel (gesloopt)}

^{Oude fourniturenwinkel (nu woonhuis)}

^{De vijver in het oude park met Heinde op de achtergrond}

Borstbeelden Jacques van Marken en Agneta Matthes

Midden in het Agnetapark stond ooit de villa Rust Roest van Jacques van Marken en Agneta Matthes. Zij trokken er in 1885 in, letterlijk midden tussen de arbeiders van de Gist- en Spiritusfabriek. Vanuit deze villa hielden zij zicht op zowel het bedrijf als de woonomgeving van hun werknemers. Het huis fungeerde niet alleen als privéwoning, maar ook als centrum van sociale en culturele activiteiten.

In 1889 werd de villa uitgebreid toen de kinderen van Jacques van Marken en zijn maîtresse – na haar overlijden – in Rust Roest kwamen wonen. In 1931 werd het gebouw verbouwd tot huishoudschool, die dezelfde naam kreeg. Daarmee bleef de naam Rust Roest in Delft nog decennialang in gebruik, ook nadat de villa als woonhuis verdwenen was. In 1981 werd het hele complex gesloopt; zowel villa als school verdwenen definitief uit het straatbeeld. Op de vrijgekomen plek staan nu de borstbeelden van Jacques van Marken en Agneta Matthes. Ze vormen een blijvend monument voor hun rol als grondleggers van het park en voor hun sociale betekenis voor Delft.

^{Borstbeelden Jacques en Agneta op de plek van villa ‘Rust Roest’}