150 jaar eerste gistbeslag

Het eerste gistbeslag – 20 april 1870, vandaag 150 jaar geleden!

Bij het opstarten van de Gistfabriek contracteert Jacques 36 arbeiders. Hij selecteert ze op hun beroep: distillateur, gistinpakker, boekhouder, meester, timmerman, smid, machinist. Donderdag 20 april 1870 is het eindelijk zover, en begint Jacques met zijn arbeiders het gistproces en wordt er voor het eerst beslag gekookt. 

De 20e april zal Jacques beschouwen als ‘geboortedatum’ van de Gistfabriek, en later wordt het bij jubilea de vaste herdenkingsdag. De arbeiders die dat eerste uur erbij waren en twaalfenhalf jaar later nog in dienst zijn van de Gistfabriek, zullen als pioniers worden geëerd en krijgen de eretitel Oude Garde. Zij krijgen een speciale plaats in de stoet, die defileert bij speciale gelegenheden of wanneer een kameraad wordt begraven.*)

Jacques van Marken schreef hierover zelf in het hoofdartikel van de Fabrieksbode van 24 juni 1882:

“Den 20sten April 1870 werd het eerste beslag gekookt in de toenmalige Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek. Wat al veranderingen in den loop van 12 jaren!! Toen, een paar betrekkelijk kleine gebouwen, die te zamen een oppervlakte besloegen van nauwelijks 1400 vierkante meters en zich verloren op het uitgestrekte weiland, waarlangs in het verschiet de spoortrein voorbijsnelde. Thans – men zou haast van een dorp mogen spreken – van den Singel tot de spoorwegbaan geen plekje meer onbenut, bijna 7000 vierkante meters ingenomen door gebouwen, ‘t eene al grootscher dan het andere: ware paleizen van den arbeid.”

*) Uit: Jacques van Marken – de eerste sociaal ondernemer van Nederland. Jan van der Mast, 2019.