Wim Bot over nagesprekken documentaire

Ons bestuurslid Wim Bot leidde vele drukbezochte nagesprekken in Filmhuis Lumen bij de vertoningen van de documentaire ‘Ieder uur een woord, een daad‘ en plaatste het volgende verhaal op zijn blog ‘Linksbuiten‘. De laatste voorstelling van de documentaire in Filmhuis Lumen was op 13 oktober.

Maandag 12 oktober 2026

De levende erfenis van Jacques en Agneta van Marken

Sinds meer dan vijf jaar ben ik bestuurslid van de Delftse Stichting Museum Van Marken. De stichting vraagt aandacht voor het gedachtegoed van Jacques (1845-1906) en Agneta (1847-1909) van Marken, de eerste sociaal ondernemers van Nederland. Ze stonden aan de wieg van maar liefst 115 onderdelen van wat we de verzorgingsstaat zijn gaan noemen, van ondernemingsraad tot pensioenregeling.

Onze stichting heeft samen met productiemaatschappij Captains een korte (23 minuten) documentaire over deze erfenis gemaakt, Ieder uur een woord, een daad. Deze wordt vertoond in Filmhuis Lumen, binnenkort staan de 29ste en 30ste vertoning op de agenda. In totaal is de documentaire door meer dan tweeduizend mensen bezocht, ex-werknemers van de Gist en Calvé en hun familieleden en andere Delftenaren met belangstelling voor deze belangrijke lokale geschiedenis. Bovendien zijn meer dan honderd bezoekers betalend Vriend van onze stichting geworden.

Ik mocht de documentaire inhoudelijk mede begeleiden, met publicist Jan van der Mast (de expert en schrijver van uitstekende boeken over het echtpaar), historica Nelleke Tanis en vrijwilliger Chris de Weijer. Ook mocht ik negen keer de nabespreking leiden na vertoning, waarbij ook het publiek kon reageren.

Een paar dingen springen er uit bij die besprekingen met reacties uit het publiek. In de eerste plaats is er behoefte aan een veel langere film, omdat een aantal aspecten (zoals de verslaving van Van Marken en zijn buitenechtelijke kinderen, soap-achtig materiaal) helemaal niet aan de orde komen. Ook de vraag wat er over is gebleven van het gedachtegoed (dat al tijdens het leven van het echtpaar onder druk stond) wordt niet beantwoord.

Een element dat heel goed is overgekomen is de bijzondere rol van Agneta, die werkelijk op voet van gelijkheid stond met Jacques, een eigen parfumfabriek startte, de woningen in het tuindorp Agnetapark ontwierp, de zaken overnam wanneer haar man dat niet kon en zijn kinderen van een andere vrouw in haar gezin opnam alsof het haar eigen kinderen waren. Daarmee is Agneta werkelijk te zien als een negentiende-eeuws feministisch boegbeeld.

Ook de vraag waarom dit verhaal in Nederland niet breder bekend is kwam vaak aan de orde. Het antwoord is dat de Van Markens hun naam nooit aan hun bedrijven hebben verbonden, zoals andere aartsvaders van de Nederlandse industrie (Philips, Fokker, Heineken en Stork) wel deden. Daarom is het zonder enige twijfel van groot historisch belang dat hun erfenis door deze documentaire, de boeken van Jan van der Mast en het werk van onze stichting springlevend wordt gehouden.

Dit is de link naar het originele blog en meer verhalen van Wim: https://wimbot.blogspot.com/2026/10/de-levende-erfenis-van-jacques-en.html?m1